TEL 0212 861 00 81
CEP 0532 285 60 61
ARAÇLARIN İMAL, TADİL VE MONTAJI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca araçların yapım ve kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorluluğunu yerine getirmek üzere; tadil aşamasında ve tip onayı yönetmelikleri (MARTOY, TORTOY, MOTOY) kapsamı dışında kalan yapım aĢamasındaki araçlar ile tip onayı yönetmelikleri kapsamındaki araçlara Ulusal Tip Onayı verilmesine iliĢkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik;
a) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca karayollarında kullanılması amaçlanan motorlu araçların ve bunların römorklarının;
1) Tek tek tam araç onayını,
2) Tek tek çok aĢamalı araç onayını,
3) Seri tadilat tip onayını,
4) Münferit tadilat onayını,
5) MARTOY, TORTOY ve MOTOY uygulamaları dâhilinde olan, ancak zorunlu olmayan yönetmelik hükümleri ile ilgili uygulamaları,
6) MARTOY, TORTOY ve MOTOY kapsamı dıĢında kalan ve seri olarak imal edilen motorlu araçlar veya römorklara tip onayı verilebilmesi için uyulması gereken esasları,
b) itfaiye araçları ve azami hızı 25 km/saat‟in üzerinde olan yol süpürme araçlarını
kapsar.
(2) Bu Yönetmelik;
a) Ulusal tip onayı için gerekli ilave hükümler hariç olmak üzere, MARTOY, TORTOY ve MOTOY‟a göre;
1) Tam araç tip onayı,
2) Çok aĢamalı araç tip onayı,
3) Sınırlı sayıda tam araç tip onayı,
4) Sınırlı sayıda çok aĢamalı araç tip onayı
verilebilmesi için uyulması gereken esasları,
b) Ordu hizmetleri için kullanılan taktik araçları, iş makineleri, sivil savunma ve kamu düzenini korumakla görevli birimler tarafından kullanılmak üzere imal edilen özel maksatlı araçlar, tutuklu ve hükümlü taĢımaya mahsus cezaevi araçlarını
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun değişik 29 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıĢtır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) AĠTM: Araçların Ġmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliği,
b) AiTM münferit araç uygunluk belgesi: AĠTM onayı iĢlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, tek tek araçlar ve münferit tadilat için onay kuruluĢunca veya onay kuruluĢunun yetkilendirdiği kuruluĢça verilen belgeyi,
c) AiTM seri tadilat/seri imalat araç uygunluk belgesi: AĠTM onayı iĢlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, seri imal edilen araçlar veya seri tadilat için imalatçı tarafından verilen belgeyi,
ç) AiTM onayı: Araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygun olduğuna dair verilen onayı,
d) AiTM tip onayı belgesi: Bu Yönetmeliğe göre seri olarak imal edilen araçlar ile seri tadilatlarda, her bir araç tipi için AĠTM onayı iĢlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda Onay KuruluĢunca verilen belgeyi,
e) Araç: Raylı araçlar ve iĢ makineleri haricinde, karayollarında kullanılmak üzere tasarlanmıĢ, MARTOY, TORTOY ve MOTOY Yönetmeliklerinde ayrı ayrı tarifleri yapılan motorlu araçlar ve römorkları, tarım ve orman traktörleri ve römorkları ve iki, üç veya dört tekerlekli motosikletler ve mopedler ile bunların römorklarını,
f) Aksam: Bir aracın parçası olarak ayrı bir yönetmelik hükümlerine tabi olan ve söz konusu yönetmelik tarafından bu araçtan bağımsız olarak da tip onayı alabileceği belirtilen far gibi bir üniteyi,
g) Aksam tip onayı belgesi: Araçlara ait aksam, sistem veya ayrı teknik ünitelerin ilgili AT Yönetmeliklerine veya ECE Regülasyonlarına uygunluğu sonucunda Teknik Servis tarafından düzenlenen rapora göre onay kuruluĢu Bakanlıkça veya AT Yönetmeliklerini veya ECE Regülasyonlarını uygulayan ülkelerin onay kuruluĢlarınca verilen belgeyi,
ğ) Araç tip onayı belgesi: Araçlara MARTOY, TORTOY veya MOTOY Yönetmeliklerine göre onay kuruluĢu Bakanlıkça veya Avrupa Birliği üyesi ülkelerin onay kuruluĢlarınca verilen belgeyi,
h) AT: Avrupa Topluluğunu,
ı) AT yönetmelikleri: Avrupa Birliği tarafından direktif olarak yayımlanan ve Bakanlıkça yönetmelik olarak uyumlaĢtırılarak yürürlüğe konulan motorlu araçlarla ilgili yönetmelikleri,
i) Ayrı teknik ünite: Ġlgili yönetmeliklerin hükümlerine tabi olan ve ilgili yönetmelikte açıkça belirtilmesi Ģartıyla sadece bir veya daha fazla tanımlanmıĢ araç tipi ile ilgili olarak ayrı tip onayı alabilen, arkadan çarpmaya karĢı koruma çerçevesi gibi aracın bir parçası olarak hazırlanan üniteyi,
j) Bakanlık: Onay kuruluĢu olan Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
k) ECE - R: Motorlu araçlarla ilgili BirleĢmiĢ Milletler/Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM/AEK) Teknik Düzenlemelerini (Regülasyonları),
l) Ġmalatçı: Onay iĢlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın veya tadilatın uygunluğunun sağlanmasından Onay KuruluĢuna karĢı sorumlu olan ve onay iĢlemine tabi olan araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite imalatının veya tadilatının bütün aĢamalarıyla doğrudan ilgili olmasına gerek olmayan, en az bir sözleĢmeli veya kadrolu makine mühendisi istihdam eden kiĢi veya kuruluĢu,
m) İş makinesi: Yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçları,
n) MARTOY: 1/4/1999 tarihli ve 23653 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliğinin (98/14/AT) uygulamada bulunan son seviyesini,
o) MOTOY: 23/12/2004 tarihli ve 25679 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Ġki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliğinin (2002/24/AT) uygulamada bulunan son seviyesini,
ö) Onay kuruluĢu: Teknik hizmetler kuruluĢlarını görevlendiren, sistem, aksam, ayrı teknik ünite ve Araç tip onayı, AİTM onayı ve AİTM uygunluk belgelerini veren ve gerektiğinde geri alan ve AĠTM uygunluk belgesiyle ilgili uygulamaları kendisi yapacağı gibi, baĢka bir kuruluĢu da bu konuda yetkilendirebilen, bu konuda yapılacak uygulamaları belirleyen, diğer onay kuruluĢlarıyla muhatap olan ve bunlarla temasları yürüten, imalatçının üretim uygunluk düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemekten sorumlu ve yetkili kuruluĢ olan Bakanlığı,
p) Sistem: Fren, emisyon kontrol tertibatı, iç donanım gibi ilgili yönetmeliklerdeki Ģartlara uygun olması gereken herhangi bir araç sistemini,
r) Tadilat: Ġmalatından sonra veya hizmet süresinde, aracın niteliğini değiĢtirecek Ģekilde yapılan iĢlemi,
s) Tadilat seti: Bir tadilatın yapılabilmesi için üretilen, gerekli bütün aksam ve parçalardan oluĢan, ilgili yönetmelik kapsamında prototip araçlar üzerinde gerekli deneyler yapılarak, Onay KuruluĢu tarafından bir veya daha fazla tanımlanmıĢ araç tipi ile ilgili olarak uygunluk onayı verilen seti,
Ģ) Taktik araç: Öncelikle silahlı kuvvetler tarafından arazide, muharebe veya taktik operasyonlar ile doğrudan ilişkili veya destekleyici mahiyette kullanılmak üzere askeri araĢtırma ve geliĢtirmeler neticesinde tasarımlanan ve askeri özellikleri bulunan aracı,
t) Tam araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uygun olarak, bir aĢamada tip onayı veya AĠTM uygunluk onayı alarak imal edilen aracı,
u) TamamlanmamıĢ araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine uyabilmek için en az bir aĢamada daha tamamlanması gereken ve buna uygun tip onayı veya AĠTM uygunluk belgesi alarak imal edilmiĢ aracı,
ü) TamamlanmıĢ araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uygun olarak, çok aĢamalı tip onayı veya AĠTM uygunluk belgesi alarak imal edilen aracı,
v) Tanıtım bildirimi: Başvuru sahibi tarafından sunulan ve bu Yönetmeliğin Ek V‟inde belirtilen belgeyi,
y) Tanıtım dosyası: Başvuru sahibi tarafından onay kuruluĢuna veya onay kuruluĢunun yetkilendirdiği kuruluĢa tanıtım bildirimi gereğince verilen bilgi, çizim, fotoğraf ve bunun gibi belgeleri içeren dosyayı,
z) Tanıtım paketi: Tanıtım dosyası ile onay kuruluĢunun veya onay kuruluĢunun yetkilendirdiği kuruluĢun görevlerini yerine getirmeleri sürecinde tanıtım dosyasına eklenmiĢ olan deney raporları ve diğer belgeleri,
aa) Tanıtım paketi fihristi: Tanıtım paketi içinde bulunan belgelerin uygun bir Ģekilde numaralandırılarak veya bütün sayfaların tanımlanabilmesine imkân verecek Ģekilde iĢaretlenerek bir liste halinde yazılmasını,
bb) Teknik hizmetler kuruluĢu (teknik servis): Onay kuruluĢu adına deney veya kontrolleri yürütecek bir deney laboratuarı olarak atanmıĢ bir kurum veya kuruluĢunu (bu görev onay kuruluĢu tarafından da yerine getirilebilir),
cc) TORTOY: 8/6/2008 tarihli ve 26900 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Tarım veya Orman Traktörleri, Bunların Römorkları ve Birbiriyle DeğiĢtirilebilir Çekilen Makinaları ile Sistemleri, Aksamları, Ayrı Teknik Üniteleri ile Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliğinin (2003/37/AT) uygulamada bulunan son seviyesini
ifade eder.
ĠKĠNCĠ BÖLÜM
Uygulama Usul ve Esasları
AĠTM onayı baĢvurusu
MADDE 5 – (1) AĠTM onayı baĢvurusuna iliĢkin esaslar aĢağıda belirtilmiĢtir.
a) Bu Yönetmelik kapsamındaki araçların seri imalatında ve tip onayı bulunan araçların seri tadilatında her bir tip araç için ayrı bir baĢvuru yapılır.
b) Münferit imalat ve tadilatlarda her bir araç için ayrı bir baĢvuru yapılır.
c) Tadilat setleri için, set ile tadil edilmiĢ ve tahribatlı deneylerde yapılabilecek numune ile onay kuruluĢu veya onay kuruluĢu tarafından görevlendirilmiĢ teknik servislere baĢvurulur. Gerekirse ana araç imalatçısının görüĢü alınır. Bu setler ile üreticisi tarafından, setle birlikte verilen montaj talimatına uygun olarak yapılan seri tadilatlar sadece talimata uygun montaj yapıldığı kontrol edilerek, uygunsa onaylanır.
ç) Araç AĠTM tip onayı veya AĠTM uygunluk belgesi baĢvuruları, imalatçı tarafından onay kuruluĢuna veya onay kuruluĢunun yetkilendirdiği kuruluĢa yapılır. BaĢvuruya, ilgili araca göre bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V‟te belirtilen bilgileri içeren bir tanıtım dosyasıyla birlikte Ek IV ve/veya Ek VII‟de belirtilen ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan tip onayı belgeleri, eğer bu belgeler yoksa, teknik servislerden o araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmıĢ deney raporları ve gerektiğinde bu Yönetmelikte istenilen belgeleri içeren tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristinden oluĢan bilgi ve belgeler eklenir.
d) Çok aĢamalı AĠTM onayı baĢvurusunda;
1) Birinci aĢamada, tamamlanmamıĢ araç ve aracın tamamlanma durumuna göre bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V‟te belirtilen bilgileri içeren bir tanıtım dosyasıyla birlikte Ek IV ve/veya Ek VII‟de belirtilen ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan tip onayı belgeleri, eğer yoksa, yetkili teknik servislerden o araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmıĢ deney raporları ve gerektiğinde bu Yönetmelikte istenilen belgeleri içeren tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristinden oluĢan bilgi ve belgeler eklenir,
2) Ġkinci veya daha sonraki aĢamalarda, tamamlanmamıĢ aracın bir önceki aĢama uygunluk belgesi veya AĠTM uygunluk belgesinin bir sureti ile aracın tamamlanma durumuyla ilgili olarak bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V‟te belirtilen bilgileri içeren ve bu Yönetmelikte istenilen bilgi ve belgeler, ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan tip onayı belgeleri, eğer bu belgeler yoksa, teknik servislerden o araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmıĢ deney raporları, tanıtım dosyası, tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristi yer alır.
e) MARTOY, TORTOY ve MOTOY kapsamı dıĢında kalan araçların seri imalatı ve bu yönetmeliklerin kapsamındaki araçların seri tadilatında her tip için ayrı bir baĢvuru yapılır.
AĠTM onayı iĢlemleri
MADDE 6 – (1) AĠTM onayı iĢlemlerine iliĢkin olarak onay kuruluĢunca;
a) Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla, bu Yönetmelikte belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan, imal veya tadil edilmiĢ her bir araç için 7 nci maddede belirtilen iĢlemler çerçevesinde AĠTM uygunluk belgesi,
b) Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla bu Yönetmelikte belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan seri imalat ve seri tadilatta her bir tip için 7 nci maddede belirtilen iĢlemler çerçevesinde AĠTM tip onayı belgesi,
verilir.
(2) Bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin bu Yönetmelikteki hükümlere uygun olmakla birlikte, yol güvenliği açısından ciddi bir tehlike oluĢturduğunun belirlenmesi halinde, onay kuruluĢu veya onay kuruluĢunun yetkilendirdiği kuruluĢ AĠTM tip onayı belgesi veya AĠTM uygunluk belgesi vermeyi reddedebilir.
AĠTM onayı sırasında izlenecek iĢlemler
MADDE 7 – (1) AĠTM onayı sırasında izlenecek iĢlemler aĢağıda belirtilmiĢtir.
a) 5 inci maddenin (b) bendine göre bir baĢvuru yapıldığı taktirde imalatçı onaylatılacak münferit araç için örneği bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V/A3‟te verilmiĢ olan AĠTM uygunluk belgesini düzenler ve tanıtım dosyasıyla birlikte onay kuruluĢunun onayına sunar.
b) 5 inci maddenin (a) bendine göre bir baĢvuru yapıldığı takdirde onay kuruluĢu, onaylanacak araç üzerinde araç tanıtım belgesinde bulunan, aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerini inceleyerek ve belgeleri kontrol ederek aracın orijinal tanıtım paketindeki ilgili bilgilere uygun olarak yapılmıĢ olduğunu bütün ilgili yönetmelik Ģartları için teyit eder.
c) 5 inci maddenin (ç) bendine göre bir baĢvuru yapıldığı takdirde onay kuruluĢu;
1) Birinci aĢamada; tamamlanmamıĢ araç için araç tanıtım belgesinde bulunan, aracın; aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerini inceleyerek ve belgeleri kontrol ederek, aracın orijinal tanıtım paketindeki ilgili bilgilere uygun olarak yapılmıĢ olduğunu bütün ilgili yönetmelik Ģartları için teyit eder,
2) Ġkinci veya daha sonraki aĢamalarda; aracın tamamlanma durumuna göre bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V‟te belirtilen Ģartları sağladığını, araç tanıtım dosyasındaki detaylara ve ilgili yönetmeliklerin her birinin gerektirdiği teknik koĢullara uygunluğunu teyit ve daha önceden alınmıĢ onayı geçersiz kılacak Ģekilde değiĢiklik yapılıp yapılmadığını kontrol eder.
ç) Motorlu araçlar ve römorkları ile motosiklet ve mopedlerin münferit imalat ve tadilatlarında baĢvurular ancak imalatçı adına, aracı projelendiren, Bakanlık veya Bakanlık adına görevlendirilmiĢ kuruluĢlarca yetki belgesi verilmiĢ makine mühendisleri tarafından yapılır. Yetkili mühendisler, imalatçı firmanın personeli veya Makine Mühendisleri Odası Büro Tescil Belgesi sahibi Serbest Mühendislik ve MüĢavirlik Bürosu personelidir. Tarım veya orman traktörleri ile römorkları için ise baĢvurular, makine mühendisleri yanı sıra tarım makineleri dalında eğitim görmüĢ, Bakanlık veya Bakanlık adına görevlendirilmiĢ kuruluĢlarca yetki belgesi verilmiĢ ziraat mühendisleri tarafından da yapılabilir. Bu durumda, yetkili ziraat mühendisleri, imalatçı firmanın personeli veya Ziraat Mühendisleri Odası Büro Tescil Belgesi sahibi Serbest Mühendislik ve MüĢavirlik Bürosu personelidir.
d) Bu Yönetmeliğin ekleri Yönetmelik kapsamındaki araçlarda zorunlu olarak uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tescil ve Trafiğe Çıkma, Alternatif ĠĢlemler
Tescil ve trafiğe çıkma
MADDE 8 – (1) Bu Yönetmeliğe göre tek tek onaylanmıĢ yeni araçların tesciline veya trafiğe çıkmasına, sadece onay kuruluĢu veya onay kuruluĢunun yetkilendirdiği kuruluĢ tarafından tasdik edilmiĢ uygunluk belgeleri taĢımaları halinde izin verilir. TamamlanmamıĢ araçların sürekli tescillerine ve trafiğe çıkmalarına tamamlanmadıkları sürece izin verilmez. Seri imalat nedeni ile AĠTM onayı olan araçlar, imalatçı firmanın düzenleyeceği uygunluk belgesi ile tescil edilirler. Tadilatlar yasal süre içerisinde aracın kayıtlarına, bu Yönetmelik uyarınca verilen seri tadilat veya tadilat uygunluk belgelerine göre iĢlenir.
Onay kuruluĢunca yapılabilen iĢlemler
MADDE 9 – (1) Özgün niteliklerinden dolayı, bir veya daha fazla sayıda ilgili yönetmeliğin bir veya daha fazla Ģartına uyması mümkün olmayan, ileri teknoloji ve kavramları bünyesinde bulunduran araçlar için, imalatçının talebi üzerine onay kuruluĢu araca ait özgün niteliklerin açıkça belirtildiği bir uygunluk belgesi verebilir.
(2) Ordu hizmetleri için kullanılan taktik araçları, iĢ makineleri, sivil savunma ve kamu düzenini korumakla görevli birimler tarafından kullanılmak üzere imal edilen özel maksatlı araçlar, tutuklu ve hükümlü taĢımaya mahsus cezaevi araçlarının tahsis edilen hizmet dıĢında kullanılması veya üçüncü Ģahsa devri halinde, kullanıcıdan aranacak Ģartlar, onay kuruluĢu tarafından belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÇeĢitli ve Son Hükümler
Düzenleme yetkisi
MADDE 10 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili her türlü alt mevzuat düzenlemelerini yapmaya yetkilidir.
Muafiyet
MADDE 11 – (1) Ġtfaiye araçları ve azami hızı 25 km/saat‟in üzerinde olan yol süpürme araçları yapıları ve iĢlevleri itibarı ile bu Yönetmeliğin çeĢitli hükümlerinden veya tamamından muaf tutulabilir. Muafiyet kararı onay kuruluĢu tarafından verilir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik MADDE 12 – (1) 21/10/2004 tarihli ve 25620 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Araçların Ġmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıĢtır.
Atıflar MADDE 13 – (1) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesi ile yürürlükten kaldırılan Araçların Ġmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğe yapılmıĢ olan atıflar, bu Yönetmeliğe yapılmıĢ sayılır.
Sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araçlar
EK MADDE 1 – (Ek:RG-30/11/2010-27771)
(1) M ve N kategorisi motorlu araçların, seri tadilat üreticileri veya temel araç imalatçısı tarafından seri tadilat yolu ile sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araca dönüĢtürülmesinde ve bu elektrikli araçların ve hibrit motorlu araçların imalinde bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek I, Ek IV, Ek VII ve Ek XI‟in ilgili maddeleri uygulanır.
(2) Motorlu araçların sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araca dönüĢtürülmesinde orijinal temel aracın imalatçısı hariç, münferit tadilat yapılamaz. Temel aracın imalatçısı sadece kendi imal ettiği
araçların münferit tadilatını yapabilir. Münferit tadilat durumunda da, birinci fıkrada belirtilen eklerde yer alan maddelerin hükümleri uygulanır.
Kalite sistemi
EK MADDE 2 – (Ek:RG-30/11/2010-27771)
(1) Seri tadilat ve tadilat seti üreticileri, güncel TS ISO 16949 veya TS EN ISO 9001 standardına uygun kalite sistemine sahip olmalıdır.
(2) Eğer kalite sistem belgesi yoksa, kalite sistemini gösterir bilgi ve belgeler aranır. Bu durumda firma denetlenir ve sistemin uygunluğunun tespitinde güncel TS EN ISO 9001 belgesi için izlenen prosedür tatbik edilir. Bu denetim, anılan standart kapsamında belgelendirme denetimi olarak kabul edilemez.
KazanılmıĢ haklar
GEÇĠCĠ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgililerce alınmıĢ tip onayları ve seri tadilat onaylarına iliĢkin kazanılmıĢ haklar saklıdır.
Yürürlük
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2009 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
Ek I
GENEL TANIMLAR
1- ARAÇ KATEGORĠLERĠ
1.1- L Kategorisi Araçlar: 4‟ten az tekerleği bulunan motorlu araçlardır.
1.1.1- L1 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50cm3 den az veya eĢit ve yapısı bakımından azami hızı 45 km/h‟ı geçmeyen 2 tekerlekli motorlu araçtır.
1.1.2- L2 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50 cm3‟den az veya eĢit ve yapısı bakımından azami hızı 45 km/h‟ı geçmeyen 3 tekerlekli motorlu araçtır.
1.1.3- L3 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50 cm3‟den büyük ve yapısı bakımından azami hızı 45 km/h‟ı geçen 2 tekerlekli motorlu araçtır.
1.1.4- L4 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50 cm3‟den büyük, yapısı bakımından azami hızı 45 km/h‟den fazla ve (ABOD) eksenine göre asimetrik olarak yerleĢtirilmiĢ 3 tekerlekli motorlu araçtır.
1.1.5- L5 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50 cm3‟den büyük, yapısı bakımından azami hızı 45 km/h‟dan fazla, azami yüklü ağırlığı 1.000 Kg‟ dan az veya eĢit ve (ABOD) eksenine göre simetrik olarak yerleĢtirilmiĢ 3 tekerlekli motorlu araçtır.
1.1.6- Elektrikli araçlarda akü hariç, yüksüz ağırlığı 350 kg‟dan, azami tasarım hızı 45 km/h‟den, kıvılcım ateĢlemeli motorlarda silindir kapasitesi 50cm3‟den ve azami net gücü 4kw‟dan fazla olmayan hafif dört tekerlekli araçtır. Bu araçlar moped kapsamında değerlendirilir.
1.1.7- Bu Ekin madde 1.1.6‟sı dıĢında kalan elektrikli araçlarda akü hariç, yüksüz ağırlığı 400 kg‟dan (eĢya taĢıma amaçlı olanlar 550 kg) ve azami net motor gücü 15 kW‟dan fazla olmayan dört tekerlekli motosiklettir. Bu araçlar üç tekerlekli motosikletler kapsamında değerlendirilir.
1.2- M Kategorisi Araçlar: En az dört tekerlekli, motorlu yolcu taĢıma amaçlı araçlardır.
1.2.1- M1 kategorisi araçlar: Sürücü dıĢında en fazla sekiz kiĢilik oturma yeri olan, yolcu taĢımaya yönelik motorlu araçlardır.
1.2.2- M2 kategorisi araçlar: Sürücü dıĢında sekizden fazla oturma yeri olan, yolcu taĢımaya yönelik ve azami kütlesi 5 tonu aĢmayan, motorlu araçlardır.
1.2.3- M3 kategorisi araçlar: Sürücü dıĢında sekizden fazla oturma yeri olan , yolcu taĢımaya yönelik ve azami kütlesi 5 tonu aĢan, motorlu araçlardır.
1.3- N Kategorisi Araçlar: En az dört tekerlekli , motorlu yük taĢıma araçlarıdır.
1.3.1- N1 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 3,5 tonu aĢmayan, motorlu yük taĢıma araçlarıdır.
1.3.2- N2 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 3,5 tonu aĢan, 12 tonu aĢmayan, motorlu yük taĢıma araçlarıdır.
1.3.3- N3 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 12 tonu aĢan, motorlu yük taĢıma araçlarıdır.
1.3.4- Bir yarı römorku veya merkezi dingilli römorku çekmek için tasarlanmıĢ bir çekici araçta, aracın sınıflandırılmasında kullanılacak kütle; iĢler durumda çekicinin kütlesine, yarı römork veya merkezi dingilli römork tarafından çekici araca uygulanan azami statik düĢey yüke tekabül eden kütle ve (uygulanabilirliği varsa) çekici araca yüklenebilecek azami kütlenin eklenmesiyle hesaplanır.
1.3.5- Yolcu taĢımak için belirlenmemiĢ özel araçların donatımları N Sınıfı araçlardaki gibi yük olarak kabul edilir.
1.4- O Kategorisi Araçlar: Römorklar (yarı römorklar dahil).
1.4.1- O1 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 0,75 tonu aĢmayan römorklardır.
1.4.2- O2 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 0,75 tonu aĢan, 3.5 tonu aĢmayan römorklardır.
1.4.3- O3 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 3,5 tonu aĢan 10 tonu aĢmayan römorklardır.
1.4.4- O4 Kategorisi Araçlar: Azami kütlesi 10 tonu aĢan römorklardır.
1.4.5- Bir yarı römork veya merkezi dingilli römorkta, aracın sınıflandırılmasında kullanılacak azami kütle, çekici araca bağlı ve azami yükte iken, yarı römork veya merkezi dingilli römorkun dingili/dingilleri tarafından yere uygulanan statik düĢey yüke tekabül eder.
1.5- Arazi tipi araçlar (G sembollü)
1.5.1- N1 kategorisi araçlardan azami kütlesi 2 ton‟u aĢmayanlar ve M1 kategorisi motorlu araçlar, aĢağıdaki koĢullara uygun iseler, arazi tipi araç olarak kabul edilir:
- En az bir ön dingili ve en az bir arka dingili eĢzamanlı tahrikli olarak tasarlanmıĢ, bir dingilinin tahriki ayrılabilen araçlar dahil,
- En az bir diferansiyel kilit mekanizması veya buna benzer iĢleve de en az bir mekanizması varsa ve tek araç için hesaplanan %30‟luk bir eğimi tırmanabiliyorsa.
Ek olarak, aĢağıdaki 6 koĢuldan en az beĢini de yerine getirmesi gerekir:
-YaklaĢma açısı en az 25 derece olmalıdır.
-UzaklaĢma açısı en az 20 derece olmalıdır.
-Rampa açısı en az 20 derece olmalıdır.
-Ön dingil altında, alt açıklık en az 180 mm olmalıdır.
-Arka dingil altında, alt açıklık en az 180 mm olmalıdır.
-Dingiller arasında, alt açıklık en az 200 mm olmalıdır.
1.5.2- N1 kategorisi araçlardan azami kütlesi iki tonu aĢanlar ile N2 , M2 veya M3 kategorisi araçlardan azami kütlesi 12 ton‟u aĢmayanların arazi tipi araç sayılabilmesi için, bir dingilinin tahriki ayrılabilen araçlar dâhil olmak üzere, bütün tekerleklerinin eĢzamanlı tahrikli olması veya aĢağıdaki 3 koĢulu yerine getirmesi gerekir:
- Bir dingilinin tahriki ayrılabilen araçlar dâhil, en az bir ön dingili ve en az bir arka dingili eĢzamanlı tahrikli olarak tasarlanmıĢ,
-En az bir diferansiyel kilit mekanizması veya buna benzer iĢlevde en az bir mekanizması olan,
-Tek araç için hesaplanan %25‟lik bir eğimi tırmanabilen.
1.5.3- M3 kategorisi araçlardan azami kütlesi 12 ton‟u aĢanlar ile N3 kategorisi araçların arazi tipi araç sayılabilmesi için bir dingilinin tahriki ayrılabilen araçlar dâhil olmak üzere ya tekerleklerinin eĢzamanlı tahrikli olması veya aĢağıdaki koĢulları yerine getirmesi gerekir:
-Tekerleklerin en az yarısı tahrikli olan,
-En az bir diferansiyel kilit mekanizması veya buna benzer iĢlevde en az bir mekanizması olan,
-Tek araç için hesaplanan %25‟lik eğimi tırmanabilen,
-AĢağıdaki altı koĢuldan en az dördünü yerine getiren;
-YaklaĢma açısı en az 25 derece olmalıdır.
-UzaklaĢma açısı en az 25 derece olmalıdır.
-Rampa açısı en az 25 derece olmalıdır.
-Ön dingil altında, alt açıklık en az 250 mm olmalıdır.
-Arka dingil altında alt açıklık en az 250 mm olmalıdır.
-Dingiller arasında alt açıklık en az 300 mm olmalıdır.
1.6- R Kategorisi Araçlar: Tarım ve ormancılıkta kullanılan römorklardır.
1.7- S Kategorisi Araçlar: Tarım ve ormancılıkta kullanılan ve traktör tarafından çekilen tarım alet ve makineleridir.
1.8- T Kategorisi Araçlar : Tarım ve orman traktörleridir.
2- BOYUTLAR
2.1- Azami Uzunluklar:
• Otobüsler hariç diğer motorlu araçlar ................................ 12,00 metre
• Römork .................................................................................. 12,00 metre
• Mafsallı (körüklü) otobüs ....................................................... 18,75 metre
• Ġki dingilli otobüs .................................................................. 13,50 metre
• Üç ve daha fazla dingilli otobüs ............................................. 15,00 metre
2.2 –Azami geniĢlikler:
M2, M3, N1, N2, N3, O1, O2, O3, O4 kategorisi araçlarda; 2.55 m.
2.2.1 Frigorifik araç üst yapıları, yan duvar kalınlıklarının izolasyonlu olarak en az 45 mm olması koĢulu ile 2,60 metre geniĢlik istisnasından yararlanabilirler.
2.2.2- Özellikle tarım iĢlerinde kullanılmak için imal edilmiĢ araçlar, yol bakım araçları, kurtarıcı araçlar ve itfaiye araçlarında azami geniĢlik: ..................................................................3,05 metredir.
2.2.3- Belediyelere ait troleybüslerin azami geniĢliği: .......................2,65 metredir.
2.3- M1 kategorisi için 29/5/2002 tarihli ve 24769 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan M1 Sınıfı Motorlu Araçların Kütleleri ve Boyutları Ġle Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde (92/21/AT) belirtilen ölçüler uygulanır.
2.4- L kategorisi için 22/11/2002 tarih ve 24944 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan Ġki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Kütleleri ve Boyutları Ġle Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde (93/93/AT) belirtilen ölçüler uygulanır.
2.5- R, S ve T kategorileri için 25/6/2003 tarihli ve 25149 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan Tekerlekli Tarım veya Orman Traktörlerinin Bazı Aksamları ve Karakteristikleri Ġle Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde (89/173/AT) belirtilen ölçüler uygulanır.
2.6- Sökülebilen üstyapılar ve standartlaĢtırılmıĢ yük elemanları, örneğin konteynerler, bu Ekin madde 2.1, madde 2.8, madde 2.9, madde 2.10 ve madde 2.11‟de tanımlanan boyutlara dahil edilir.
2.7- Otobüslerde, azami uzunluklar, kayak kutusu veya sökülebilir ilave bagaj yeri gibi eklentiler ile aĢılamaz.
2.8- Hareket halindeki herhangi bir motorlu araç veya araç katarı, dıĢ yarıçapı 12,50 metre ve iç yarıçapı 5,30 metre olan bir dairesel alan içerisinde dönebilmelidir. Araçların uyması gereken Ģartlar 18/4/2003 tarihli ve 25082 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan Motorlu Araçların ve Römorklarının Bazı Sınıflarının Kütle ve Boyutları Ġle Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/27/AT) Ek I‟de belirtilmiĢtir.
2.9- BeĢinci teker king pin ekseni ile yarı-römork arkası arasındaki en fazla uzunluk 12,00 metredir.
2.10- Katarın boyuna eksenine paralel olarak ölçülen, kamyonun kasasının kabinin arkasında kalan en ön dıĢ noktası ile römork kasasının en dıĢ arka noktası arasındaki mesafeden, kamyonun en arkası ile römorkun en önü arasındaki mesafe düĢülerek bulunan en fazla mesafe 15,65 metredir.
2.11- Katarın boyuna eksenine paralel olarak ölçülen, kamyonun kasasının kabinin arkasında kalan en ön dıĢ noktası ile römork kasasının en dıĢ arka noktası arasındaki en fazla mesafe 16,40 metredir.
2.12- Bir motorlu aracın (M1, N1 hariç) arka dingili ve bir römorkun (yarı römork hariç) ön dingili arasındaki mesafe 3,00 metreden az olamaz.
2.13- Dingil Uzaklığına Bağlı Olarak Ġzin Verilen Azami Ağırlık
Dört dingilli bir motorlu aracın izin verilen azami ağırlığı, aracın en ön ve en arka dingillerinin arasındaki mesafenin her metresi için beĢ ton olarak hesaplanan değeri aĢamaz.
2.14-Yarı-römorklarda king pin ekseni ile yarı römorkun önündeki herhangi bir nokta arasında ölçülen yatay mesafe 2,04 metreyi aĢamaz.
2.15 Azami yükseklik 4 metreyi geçemez.
3- KÜTLELER
3.1 - Araç Katarı OluĢturan Araçlar
3.1.1- Ġki dingilli römorklar ........................................................................ 18 ton
3.1.2- Üç dingilli römorklar ....................................................................... 24 ton
3.2- Motorlu Araçlar
3.2.1- Ġki dingilli motorlu araçlar ....................................................................... 18 ton
3.2.2- Üç dingilli motorlu araçlar ....................................................................... 25 ton
Tahrikli dingilin, çift lastikle ve havalı süspansiyon sistemi ile veya 97/27/AT Yönetmeliğinde tanımlandığı gibi eĢdeğer kabul edilen bir süspansiyon sistemi ile donatılmıĢ olduğu veya her bir tahrikli dingilin çift lastikli olduğu ve her bir dingilin azami ağırlığının 9,5 tonu aĢmadığı durumlarda 26 tondur.
3.2.3- Dört dingilli motorlu araçlar
Ġki dümenlenebilir dingile sahip dört dingilli motorlu araçlarda azami yüklü kütle,tahrikli dingilin, çift lastikle ve havalı süspansiyon sistemi ile veya 97/27/AT Yönetmeliğinde tanımlandığı gibi eĢdeğer kabul edilen bir süspansiyon sistemi ile donatılmıĢ olduğu veya her bir tahrikli dingilin çift lastikli olduğu ve her bir dingilin azami ağırlığının 9,5 tonu aĢmadığı durumlarda 32 tondur
3.2.4- Üç Dingilli Mafsallı Otobüsler ......................................................................... 28 ton
3.3- T Kategorisi DıĢındaki Araçların Ġzin Verilen Azami Dingil Kütleleri (ton olarak)
3.3.1- Tek dingiller
Tek tahriksiz dingil ..................................................................................................... 10 ton
3.3.1.1- Tahrikli Dingil ........................................................................................ 11,5 ton
3.3.2- Römorkların ve Yarı-Römorkların Ġki Dingilli Aks Grupları
Eğer dingiller arasındaki mesafe (d) aĢağıdaki gibi ise, her bir iki dingilli aks grubunun dingil ağırlıkları toplamı aĢağıdakileri aĢmamalıdır:
3.3.2.1- 1,0 metreden küçük ise (d < 1,0) ................................................................ 11 ton
3.3.2.2- 1,3 metreden küçük fakat 1,0 metreden büyük veya eĢit ise (1,0 ≤ d < 1,3) 16 ton
3.3.2.3- 1,8 metreden küçük fakat 1,3 metreden büyük veya eĢit ise (1,3 ≤ d < 1,8) 18 ton
3.3.2.4- 1,8 metre veya daha fazla ise (1,8 ≤ d) ...................................................... 20 ton
3.3.3- Römork ve Yarı-Römorkların Üçlü Dingilleri
Eğer dingiller arasındaki mesafe (d) aĢağıdaki gibi ise, her bir üç dingilli aks grubunun dingil ağırlıkları toplamı aĢağıdakileri aĢmamalıdır:
3.3.3.1- 1,3 metre veya daha az ise (d ≤1,3) ........................................................... 21 ton
3.3.3.2- 1,3 metreden büyük 1,4 metreden küçük veya eĢit ise (1,3< d ≤ 1,4)............ 24 ton
3.4- Motorlu Araçların Ġki Dingilli Aks Grupları
Dingiller arasındaki mesafeye göre, iki dingilli bir aks grubunda dingil ağırlıkları toplamı aĢağıdaki değerleri aĢmamalıdır:
3.4.1- 1,0 metreden küçük ise (d<1,0) ............................................................... 11,5 ton
3.4.2- 1,0 metreden büyük eĢit fakat 1,3 metreden küçük ise (1,0 ≤ d < 1,3) ....... 16 ton
3.4.3- 1,3 metre veya daha büyük fakat 1,8 metreden küçük (1,3 ≤ d< 1,8) olan dingil grubu toplam ağırlığı 18 ton.
Ancak, tahrikli dingilin, çift lastikle ve havalı süspansiyon sistemi ile veya 97/27/AT Yönetmeliğinde tanımlandığı gibi eĢdeğer kabul edilen bir süspansiyon sistemi ile donatılmıĢ olduğu veya her bir tahrikli dingilin çift lastikli olduğu ve her bir dingilin azami ağırlığının 9,5 tonu aĢmadığı durumlarda 19 tondur.
3.5- (DeğiĢik:RG-30/11/2010-27771) Katar azami uzunluk ve kütlelerinde, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği esas alınır.
3.6- M1 kategorisi için 92/21/AT Yönetmeliğinde belirtilen kütleler uygulanır.
3.7- L kategorisi için 93/93/AT Yönetmeliğinde belirtilen kütleler uygulanır.
3.8- R, S ve T kategorileri için 13/6/2002 tarih ve 24784 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan Tekerlekli Tarım veya Orman Traktörlerinin Bazı Parçaları ve Özellikleri Ġle Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde (74/151/AT) belirtilen kütleler uygulanır.
3.9- Bölünemeyen özel yüklerin taĢınması amacıyla imal veya tadil edilecek araçlarda, ağırlık ve boyutlar bakımından bu Yönetmelikte verilen azami değerler aĢılabilir.
4- M1 KATEGORĠSĠ ĠÇĠN GENEL TANIMLAR
92/21/AT Yönetmeliğinde belirtilmiĢtir.
5- M2, M3, N VE O KATEGORĠSĠ ARAÇLAR ĠÇĠN GENEL TANIMLAR
97/27/AT Yönetmeliğinde belirtilmiĢtir.
6- ARAÇLARIN KÜTLELERĠ
6.1- “Ġzin verilen azami kütle”, yüklü bir aracın trafikte kullanılmak üzere belirtilen azami ağırlığıdır.
6.2- “Ġzin verilen azami dingil kütlesi”, yüklü dingil veya dingil grubu için, trafikte kullanılmak üzere belirtilen azami ağırlığıdır.
6.3- “Aracın yürür vaziyette kütlesi”, aracın üstyapılı yüksüz olarak kütlesidir, çekici araç için ise çeki tertibatının kütlesi de buna dâhil edilir, eğer imalatçı üst yapı ve/veya çeki tertibatı monte etmiyorsa, aracın sürücü kabinli kütlesidir. (KullanılmıĢ sular hariç, Soğutma sıvıları, yağlar, yakıtın % 90‟ı, diğer sıvıların %100‟ü, avadanlıklar, stepne ve sürücü (75 kg) ve M2 veya M3 kategorisi araçlarda eğer araçta kabin görevli koltuğu mevcutsa, kabin görevlisinin kütlesi (75 kg) dâhil edilecektir).
7- M2 VEYA M3 KATEGORĠSĠ MOTORLU ARAÇLAR
7.1.1- “Otobüsler”: Sadece oturan veya oturan ve ayaktaki yolcuların taĢınması için tasarlanmıĢ veya imal edilmiĢ M2 veya M3 kategorisi araçlar anlamındadır.
“Minibüsler”: Sürücü dâhil en az 9 en fazla 15 oturan kiĢiyi taĢıyan araçlardır. Minibüslerde ayakta yolcu taĢımak amacıyla ayrılmıĢ alan bulunamaz. sürücü dahil 9 kiĢi taĢıyan minibüsler bu yönetmelik bakımından M1 kategorisi araç hükümlerine tabidir.
7.1.2- “Körüklü Otobüsler” (“mafsallı araç”): Birbirine mafsalla bağlı iki veya daha fazla rijit bölümden oluĢan, her bir bölümün yolcuların yolcu kompartımanından diğerine serbestçe geçebilmelerine imkan verecek Ģekilde birbirine bağlantısı olan araç anlamındadır; iki rijit bölümün birbirlerinden ayrılması ancak bir atölyede yapılabilecek biçimde birbirleri ile kalıcı olarak birleĢtirilmiĢlerdir.
7.1.3- “Çift katlı Otobüsler”: Yolcular için ayrılan yerlerin, aracın en azından bir bölümünde, birbiri üstüne gelecek iki kat halinde düzenlendiği, ve üst katta ayakta yolcular için yer bulunmayan araç anlamındadır.
7.2- M2 veya M3 Kategorisi Araçlarda Sınıflandırma
7.2.1- Sürücü hariç, yolcu taĢıma kapasitesi 22‟yi aĢan araçlar;
7.2.1.1- “Sınıf I”, ayakta yolcu taĢımak için ayrılmıĢ alanları bulunan ve yolcu iniĢ biniĢlerinin sıkça yapıldığı araçlardır.
7.2.1.2- “Sınıf II”, esasen yolcuları oturarak taĢımak üzere imal edilmiĢ ve ayaktaki yolcuların koridorda ve eğer bulunuyorsa, iki çift oturma yeri için ayrılan boĢluğu aĢmayacak bir alanda taĢınmalarına imkan verecek Ģekilde tasarlanmıĢ araçlardır.
7.2.1.3- “Sınıf III”, yolcuları tamamen oturarak taĢımak üzere imal edilmiĢ araçlardır.
7.2.2- Sürücü hariç, yolcu taĢıma kapasitesi 22‟yi aĢmayan araçlar;
7.2.2.1- “Sınıf A”, ayakta yolcu alacak Ģekilde tasarlanmıĢ araçlar; bu sınıftaki bir araç oturma yerlerine sahiptir; ayaktaki yolcular için de gerekli donatıma sahip olabilir.
7.2.2.2- “Sınıf B”, ayakta yolcu alacak Ģekilde tasarlanmamıĢ araçlardır; bu sınıftaki bir araç ayaktaki yolcular için gerekli donatıma sahip değildir.
7.2.3- Bir araç birden çok sınıfa dâhil olarak kabul edilebilir. Böyle bir durumda, araç, bu Yönetmeliğin bütün ilgili Ģartlarına uymak zorundadır.
7.2.4- Sadece oturan veya oturan ve ayaktaki yolcuların taĢınması için tasarlanmıĢ araçlar dıĢındaki M2 veya M3 kategorisi araçlar, özel amaçlı araçlar olarak kabul edilir.
8- N KATEGORĠSĠ MOTORLU ARAÇLAR
8.1- “Kamyon”, tamamen veya esasen malların taĢınması için tasarlanmıĢ ve imal edilmiĢ N2 veya N3 kategorisi motorlu araç anlamındadır. Bir römork da çekebilir.
8.2- “Kamyonet”, tamamen veya esasen malların taĢınması için tasarlanmıĢ ve imal edilmiĢ N1 kategorisi motorlu araç anlamındadır. Bir römork da çekebilir.
8.3- “Çekici araç” (“çekici”) , tamamen veya esasen römork çekmek için tasarlanmıĢ ve imal edilmiĢ N1, N2, veya N3 kategorisi motorlu araç anlamındadır.
8.3.1- “Römork çekici araç” (“römork çekicisi”), tamamen veya esasen yarı-römork dıĢındaki römorkları çekmek amacıyla tasarlanmıĢ veya imal edilmiĢ çekici araç anlamındadır. Yükleme platformu ile donatılmıĢ olabilir. (Yükleme platformu, öncelikle, tahrikli tekerleklerine ağırlık sağlamak amacı ile balast yükleme amaçlıdır.)
8.3.2- “Yarı-römork çekici araç” (“yarı-römork çekici”), tamamen veya esasen yarı-römorkları çekmek için tasarlanmıĢ ve imal edilmiĢ çekici araç anlamındadır.
8.4- Kamyonet, kamyon ve çekici araçlar dıĢındaki N kategorisi tam veya tamamlanmıĢ araçlar özel amaçlı araçlar olarak kabul edilirler.
9- O KATEGORĠSĠ ARAÇLAR
9.1- “Çekilen araç (“römork”), bir motorlu araç tarafından çekilmek üzere tasarlanmıĢ ve imal edilmiĢ, kendinden tahrikli olmayan bir araç anlamındadır.
9.2- “Yarı-römork”, bir yarı-römork çekici araca veya bir beĢinci tekerli dingile (dolly) bağlanacak Ģekilde ve çekici araç veya beĢinci tekerli dingil üzerinde önemli bir düĢey yük yükleyecek Ģekilde tasarlanmıĢ ve imal edilmiĢ, kendinden tahrikli olmayan bir çekilen araç anlamındadır.
9.3- “Tam römork”, en azından iki dingile sahip, ve bunlardan en azından biri dümenlenebilen, bir çekilen araç anlamında olup;
- (Römorka göre) düĢey olarak hareket edebilen bir bağlantı tertibatı ile donatılmıĢtır,
- Çeken araca önemli bir statik düĢey yük iletmemektedir (100 daN‟dan daha az).
Bir yarı-römork bir beĢinci tekerli dingile bağlandığında, bir tam römork olarak kabul edilir.
9.4- “Merkezi-dingilli römork”, römorkun azami yükünün %10‟unu aĢmayan yüke tekabül eden sadece küçük bir statik düĢey yükün, veya 1000 daN‟luk bir yükün (küçük olan seçilir) çekici araca iletilecek Ģekilde dingillerin aracın ağırlık merkezine yakın olarak konumlandığı (yük dağılımı düzgün olduğu durum için) bir rijit tam römork anlamındadır.
9.5- “Dingil grubu”, bir bojinin bir kısmını oluĢturan dingiller anlamındadır. Ġki dingilli bir grup tandem olarak adlandırılır ve üç dingilli bir grup da üç dingilli boji olarak adlandırılır. Aynı Ģekilde, bir tek dingil, tek dingilden oluĢan bir grup olarak kabul edilir.
9.6- Yük nakletme ve özel bir iĢlevi yerine getirmek için özel gövde düzenlemeleri ve/ veya teçhizatlar gerektiren araçlara özel amaçlı römork denir.
10- ARAÇ SĠSTEMLERĠ
10.1- “Dingil-kaldırma tertibatı”, aracın yükleme Ģartlarına göre, dingillerdeki yükü arttırma veya azaltma amacıyla bir araca sürekli olarak bağlı bulunan bir tertibat anlamındadır.
Bu tertibat yüke duyarlı veya doğrudan sürücünün kumandasında olabilir.
Tertibat;
a) Tekerlekleri yerden yukarı kaldırarak/yere indirerek, veya
b) Tekerlekleri yerden yukarı kaldırmadan (örneğin, havalı süspansiyon sistemleri, veya baĢka sistemler olması durumunda), tahrikli dingildeki yükü arttırarak, araç tam yüklü değilken lastiklerdeki aĢınmayı azaltmak için, ve/veya motorlu araçlar veya araç katarları için kaygan zemindeki ilk kalkıĢı daha kolaylaĢtırmak amacıyla kullanılır.
10.2- “Kaldırılabilir dingil”, bu Ekin madde 10.1‟in (a) bendinde belirtilen dingil kaldırma tertibatı ile, kaldırılabilen veya indirilebilen dingil anlamındadır.
10.3- “Yüklenebilir dingil”, dingil üzerindeki yükün, dingil kaldırılmadan bu Ekin madde 10.1‟in (b) bendi ile belirtilen dingil kaldırma tertibatı kullanılarak değiĢtirilebildiği bir dingil anlamındadır.
10.4- “Havalı süspansiyon”, hava yaylanmasının neden olduğu yay etkisinin en az % 75 olduğu süspansiyon sistemidir.
10.5- “Havalı süspansiyona eĢdeğer kabul edilen süspansiyon”, Ek VI Ģartlarına uyan bir araç dingili veya dingil grubu için olan bir süspansiyon sistemi anlamındadır.
11- M1 KATEGORĠSĠ
M1 kategorisi araçların tipleri Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onay Yönetmeliğinin Ek II C Bölümünde tanımlanmıĢtır.
11.1- M1 Kategorisi Araçlarda Yük Dağılımı
M1 kategorisi araçlarda yük dağılımı hesaplanırken, katlanır koltuklar dâhil, her koltukta oturan yolcu ağırlığı 68 kg olarak alınır ayrıca bagaj bölmesinde, sürücü ve her yolcu için 7‟Ģer kg bagaj kabul edilir Hesaplamada 91/21/AT Yönetmeliğinde yer alan usuller uygulanır.
12- BU YÖNETMELĠKTE GEÇEN AġAĞIDAKĠ TERĠMLERĠN AÇIKLAMASI ĠÇĠN ESAS ALINAN ISO STANDARTLARI (TS 1305)
Araç uzunluğu
ISO 612-1978
Römork uzunluğu
ISO 612-1978
Yarı römork uzunluğu
ISO 612-1978
Araç geniĢliği
ISO 612-1978
Araç yüksekliği
ISO 612-1978
Dingil uzaklığı
ISO 612-1978
Motorlu araç ve römork dingil uzaklığı
ISO 612-1978
Yarı römork dingil uzaklığı
ISO 612-1978
Ġz geniĢliği
ISO 612-1978
ön uzunluk
ISO 612-1978
Arka uzunluk
ISO 612-1978
Alt açıklık
ISO 612-1978
Rampa açısı
ISO 612-1978
YaklaĢma açısı
ISO 612-1978
UzaklaĢma açısı
ISO 612-1978
ġasinin yerden yüksekliği
ISO 612-1978
Sürücü yeri arkasındaki faydalı Ģasi uzunluğu
ISO 612-1978
Üst yapı uzunluğu
ISO 612-1978
Yolcu taĢıyan araçlar ve çalıĢabilir çıplak Ģasiler
ISO 612-1978
ÇalıĢabilir çıplak Ģasiler (aracın dıĢ parçası olarak nitelendirilen motor örtüsü bulunanlar)
ISO 612-1978
Sürücü yeri olan Ģasi
ISO 612-1978
Azami üstyapı iç ölçüleri
ISO 612-1978
Çeki donanımı uzunluğu
ISO 612-1978
Çeki demiri uzunluğu
ISO 612-1978
Çekme bağlantısının konumu
ISO 612-1978
Bağlantının uzaklığı
ISO 612-1978
Bağlantının yüksekliği
ISO 612-1978
Bağlantının araç arkasına olan uzaklığı
ISO 612-1978
BeĢinci tekerin konumu
ISO 612-1978
Uzunluk hesabi için beĢinci teker konumu
ISO 612-1978
Yük dağılımı için beĢinci teker konumu
ISO 612-1978
Kavrama yüksekliği
ISO 612-1978
Çekme bağlantısı ile çekici aracın ön ucu arasındaki uzaklık
ISO 612-1978
Çekme donanımı ile çekici aracın ön ucu arasındaki uzaklık
ISO 612-1978
BeĢinci teker bağlantı piminden aracın ön ucu arasındaki uzaklık
ISO 612-1978
Deve boynu serbest yarıçapı
ISO 612-1978
Yarı römork ön uzantı yarıçapı
ISO 612-1978
Kamber açısı
ISO 612-1978
Dingil pimi eğimi
ISO 612-1978
Dingil pimi uzaklığı
ISO 612-1978
Toe-in (tekerlek kapanıklığı)
ISO 612-1978
Toe-in uzunluk
ISO 612-1978
Toe-in açı
ISO 612-1978
Kaster
ISO 612-1978
Kaster açısı
ISO 612-1978
Kaster uzaklığı
ISO 612-1978
DüĢey serbestlik
ISO 612-1978
Tekerlek kalkması
ISO 612-1978
DönüĢ çapları
ISO 612-1978
Direksiyon tam döndürülmüĢ durumda iken
ISO 612-1978
Ağırlıklar
Ölçüm Ģartları
ISO1176-1974
Yüklü ağırlık
Ġmalatçının verdiği araç azami yüklü ağırlığı
ISO1176-1974
Müsaade edilen araç azami yüklü ağırlığı
ISO1176-1974
Faydalı yük
TaĢıma sınırı (kapasite)
ISO1176-1974
Müsaade edilen azami faydalı yük
ISO1176-1974
Dingil yükü
Dingil kapasitesi
ISO1176-1974
Azami dingil yükü
ISO1176-1974
Azami çekilen ağırlık
Ġmalatçının verdiği azami çekilen ağırlık
ISO1176-1974
Müsaade edilen azami römork ağırlığı
ISO1176-1974
Katar azami yüklü ağırlığı
Ġmalatçı tarafından verilen katar azami ağırlığı
ISO1176-1974
Katar azami toplam ağırlığı
ISO1176-1974
Yarı römorklu katarların azami yüklü ağırlığı
Ġmalatçı tarafından verilen azami yari römorklu katar ağırlığı
<span style="color