TEL 0212 861 00 81
CEP 0532 285 60 61


 


 

ARAÇLARIN İMAL, TADİL VE MONTAJI HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

 

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

 

Amaç

 

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca araçların yapım ve kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorluluğunu yerine getirmek üzere; tadil aşamasında ve tip onayı yönetmelikleri (MARTOY, TORTOY, MOTOY) kapsamı dışında kalan yapım aşamasındaki araçlar ile tip onayı yönetmelikleri kapsamındaki araçlara Ulusal Tip Onayı verilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik;

a) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca karayollarında kullanılması amaçlanan motorlu araçların ve bunların römorklarının;

1) Tek tek tam araç onayını,

2) Tek tek çok aşamalı araç onayını,

3) Seri tadilat tip onayını,

4) Münferit tadilat onayını,

5) MARTOY, TORTOY ve MOTOY uygulamaları dâhilinde olan, ancak zorunlu olmayan yönetmelik hükümleri ile ilgili uygulamaları,

6) MARTOY, TORTOY ve MOTOY kapsamı dışında kalan ve seri olarak imal edilen motorlu araçlar veya römorklara tip onayı verilebilmesi için uyulması gereken esasları,

b) İtfaiye araçları ve azami hızı 25 km/saat’in üzerinde olan yol süpürme araçlarını

kapsar.

(2) Bu Yönetmelik;

a) Ulusal tip onayı için gerekli ilave hükümler hariç olmak üzere, MARTOY, TORTOY ve MOTOY’a göre;

1) Tam araç tip onayı,

2) Çok aşamalı araç tip onayı,

3) Sınırlı sayıda tam araç tip onayı,

4) Sınırlı sayıda çok aşamalı araç tip onayı

verilebilmesi için uyulması gereken esasları,

b) Ordu hizmetleri için kullanılan taktik araçları, iş makineleri, sivil savunma ve kamu düzenini korumakla görevli birimler tarafından kullanılmak üzere imal edilen özel maksatlı araçlar, tutuklu ve hükümlü taşımaya mahsus cezaevi araçlarını

kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun değişik 29 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) AİTM: Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliği,

b) AİTM münferit araç uygunluk belgesi: AİTM onayı işlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, tek tek araçlar ve münferit tadilat için onay kuruluşunca veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluşça verilen belgeyi,

c) AİTM seri tadilat/seri imalat araç uygunluk belgesi: AİTM onayı işlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, seri imal edilen araçlar veya seri tadilat için imalatçı tarafından verilen belgeyi,

ç) AİTM onayı: Araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygun olduğuna dair verilen

 



d) AİTM tip onayı belgesi: Bu Yönetmeliğe göre seri olarak imal edilen araçlar ile seri tadilatlarda, her bir araç tipi için AİTM onayı işlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda Onay Kuruluşunca verilen belgeyi,

e) Araç: Raylı araçlar ve iş makineleri haricinde, karayollarında kullanılmak üzere tasarlanmış, MARTOY, TORTOY ve MOTOY Yönetmeliklerinde ayrı ayrı tarifleri yapılan motorlu araçlar ve römorkları, tarım ve orman traktörleri ve römorkları ve iki, üç veya dört tekerlekli motosikletler ve mopedler ile bunların römorklarını,

f) Aksam: Bir aracın parçası olarak ayrı bir yönetmelik hükümlerine tabi olan ve söz konusu yönetmelik tarafından bu araçtan bağımsız olarak da tip onayı alabileceği belirtilen far gibi bir üniteyi,

g) Aksam tip onayı belgesi: Araçlara ait aksam, sistem veya ayrı teknik ünitelerin ilgili AT Yönetmeliklerine veya ECE Regülasyonlarına uygunluğu sonucunda Teknik Servis tarafından düzenlenen rapora göre onay kuruluşu Bakanlıkça veya AT Yönetmeliklerini veya ECE Regülasyonlarını uygulayan ülkelerin onay kuruluşlarınca verilen belgeyi,

ğ) Araç tip onayı belgesi: Araçlara MARTOY, TORTOY veya MOTOY Yönetmeliklerine göre onay kuruluşu Bakanlıkça veya Avrupa Birliği üyesi ülkelerin onay kuruluşlarınca verilen belgeyi,

h) AT: Avrupa Topluluğunu,

ı) AT yönetmelikleri: Avrupa Birliği tarafından direktif olarak yayımlanan ve Bakanlıkça yönetmelik olarak uyumlaştırılarak yürürlüğe konulan motorlu araçlarla ilgili yönetmelikleri,

i) Ayrı teknik ünite: İlgili yönetmeliklerin hükümlerine tabi olan ve ilgili yönetmelikte açıkça belirtilmesi şartıyla sadece bir veya daha fazla tanımlanmış araç tipi ile ilgili olarak ayrı tip onayı alabilen, arkadan çarpmaya karşı koruma çerçevesi gibi aracın bir parçası olarak hazırlanan üniteyi,

j) Bakanlık: Onay kuruluşu olan Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,

k) ECE - R: Motorlu araçlarla ilgili Birleşmiş Milletler/Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM/AEK) Teknik Düzenlemelerini (Regülasyonları),

l) İmalatçı: Onay işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın veya tadilatın uygunluğunun sağlanmasından Onay Kuruluşuna karşı sorumlu olan ve onay işlemine tabi olan araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite imalatının veya tadilatının bütün aşamalarıyla doğrudan ilgili olmasına gerek olmayan, en az bir sözleşmeli veya kadrolu makine mühendisi istihdam eden kişi veya kuruluşu,

m) İş makinesi: Yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçları,

n) MARTOY: 1/4/1999 tarihli ve 23653 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliğinin (98/14/AT) uygulamada bulunan son seviyesini,

o) MOTOY: 23/12/2004 tarihli ve 25679 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliğinin (2002/24/AT) uygulamada bulunan son seviyesini,

ö) Onay kuruluşu: Teknik hizmetler kuruluşlarını görevlendiren, sistem, aksam, ayrı teknik ünite ve Araç tip onayı, AİTM onayı ve AİTM uygunluk belgelerini veren ve gerektiğinde geri alan ve AİTM uygunluk belgesiyle ilgili uygulamaları kendisi yapacağı gibi, başka bir kuruluşu da bu konuda yetkilendirebilen, bu konuda yapılacak uygulamaları belirleyen, diğer onay kuruluşlarıyla muhatap olan ve bunlarla temasları yürüten, imalatçının üretim uygunluk düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemekten sorumlu ve yetkili kuruluş olan Bakanlığı,

p) Sistem: Fren, emisyon kontrol tertibatı, iç donanım gibi ilgili yönetmeliklerdeki şartlara uygun olması gereken herhangi bir araç sistemini,

r) Tadilat: İmalatından sonra veya hizmet süresinde, aracın niteliğini değiştirecek şekilde yapılan işlemi,

s) Tadilat seti: Bir tadilatın yapılabilmesi için üretilen, gerekli bütün aksam ve parçalardan oluşan, ilgili yönetmelik kapsamında prototip araçlar üzerinde gerekli deneyler yapılarak, Onay Kuruluşu tarafından bir veya daha fazla tanımlanmış araç tipi ile ilgili olarak uygunluk onayı verilen seti,

ş) Taktik araç: Öncelikle silahlı kuvvetler tarafından arazide, muharebe veya taktik operasyonlar ile doğrudan ilişkili veya destekleyici mahiyette kullanılmak üzere askeri araştırma ve geliştirmeler neticesinde tasarımlanan ve askeri özellikleri bulunan aracı,

t) Tam araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uygun olarak, bir aşamada tip onayı veya AİTM uygunluk onayı alarak imal edilen aracı,

u) Tamamlanmamış araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine uyabilmek için en az bir aşamada daha tamamlanması gereken ve buna uygun tip onayı veya AİTM uygunluk belgesi alarak imal edilmiş aracı, 3

ü) Tamamlanmış araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uygun olarak, çok aşamalı tip onayı veya AİTM uygunluk belgesi alarak imal edilen aracı,

v) Tanıtım bildirimi: Başvuru sahibi tarafından sunulan ve bu Yönetmeliğin Ek V’inde belirtilen belgeyi,

y) Tanıtım dosyası: Başvuru sahibi tarafından onay kuruluşuna veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluşa tanıtım bildirimi gereğince verilen bilgi, çizim, fotoğraf ve bunun gibi belgeleri içeren dosyayı,

z) Tanıtım paketi: Tanıtım dosyası ile onay kuruluşunun veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluşun görevlerini yerine getirmeleri sürecinde tanıtım dosyasına eklenmiş olan deney raporları ve diğer belgeleri,

aa) Tanıtım paketi fihristi: Tanıtım paketi içinde bulunan belgelerin uygun bir şekilde numaralandırılarak veya bütün sayfaların tanımlanabilmesine imkân verecek şekilde işaretlenerek bir liste halinde yazılmasını,

bb) Teknik hizmetler kuruluşu (teknik servis): Onay kuruluşu adına deney veya kontrolleri yürütecek bir deney laboratuarı olarak atanmış bir kurum veya kuruluşunu (bu görev onay kuruluşu tarafından da yerine getirilebilir),

cc) TORTOY: 8/6/2008 tarihli ve 26900 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım veya Orman Traktörleri, Bunların Römorkları ve Birbiriyle Değiştirilebilir Çekilen Makinaları ile Sistemleri, Aksamları, Ayrı Teknik Üniteleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinin (2003/37/AT) uygulamada bulunan son seviyesini

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Uygulama Usul ve Esasları

AİTM onayı başvurusu

MADDE 5 –

(1) AİTM onayı başvurusuna ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir.

a) Bu Yönetmelik kapsamındaki araçların seri imalatında ve tip onayı bulunan araçların seri tadilatında her bir tip araç için ayrı bir başvuru yapılır.

b) Münferit imalat ve tadilatlarda her bir araç için ayrı bir başvuru yapılır.

c) Tadilat setleri için, set ile tadil edilmiş ve tahribatlı deneylerde yapılabilecek numune ile onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından görevlendirilmiş teknik servislere başvurulur. Gerekirse ana araç imalatçısının görüşü alınır. Bu setler ile üreticisi tarafından, setle birlikte verilen montaj talimatına uygun olarak yapılan seri tadilatlar sadece talimata uygun montaj yapıldığı kontrol edilerek, uygunsa onaylanır.

ç) Araç AİTM tip onayı veya AİTM uygunluk belgesi başvuruları, imalatçı tarafından onay kuruluşuna veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluşa yapılır. Başvuruya, ilgili araca göre bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V’te belirtilen bilgileri içeren bir tanıtım dosyasıyla birlikte Ek IV ve/veya Ek VII’de belirtilen ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan tip onayı belgeleri, eğer bu belgeler yoksa, teknik servislerden o araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmış deney raporları ve gerektiğinde bu Yönetmelikte istenilen belgeleri içeren tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristinden oluşan bilgi ve belgeler eklenir.

d) Çok aşamalı AİTM onayı başvurusunda;

1) Birinci aşamada, tamamlanmamış araç ve aracın tamamlanma durumuna göre bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V’te belirtilen bilgileri içeren bir tanıtım dosyasıyla birlikte Ek IV ve/veya Ek VII’de belirtilen ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan tip onayı belgeleri, eğer yoksa, yetkili teknik servislerden o araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmış deney raporları ve gerektiğinde bu Yönetmelikte istenilen belgeleri içeren tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristinden oluşan bilgi ve belgeler eklenir,

2) İkinci veya daha sonraki aşamalarda, tamamlanmamış aracın bir önceki aşama uygunluk belgesi veya AİTM uygunluk belgesinin bir sureti ile aracın tamamlanma durumuyla ilgili olarak bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V’te belirtilen bilgileri içeren ve bu Yönetmelikte istenilen bilgi ve belgeler, ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan tip onayı belgeleri, eğer bu belgeler yoksa, teknik servislerden o araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmış deney raporları, tanıtım dosyası, tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristi yer alır.

e) MARTOY, TORTOY ve MOTOY kapsamı dışında kalan araçların seri imalatı ve bu yönetmeliklerin kapsamındaki araçların seri tadilatında her tip için ayrı bir başvuru yapılır.

AİTM onayı işlemleri

MADDE 6 –

(1) AİTM onayı işlemlerine ilişkin olarak onay kuruluşunca; 4

a) Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla, bu Yönetmelikte belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan, imal veya tadil edilmiş her bir araç için 7 nci maddede belirtilen işlemler çerçevesinde AİTM uygunluk belgesi,

b) Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla bu Yönetmelikte belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan seri imalat ve seri tadilatta her bir tip için 7 nci maddede belirtilen işlemler çerçevesinde AİTM tip onayı belgesi,

verilir.

(2) Bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin bu Yönetmelikteki hükümlere uygun olmakla birlikte, yol güvenliği açısından ciddi bir tehlike oluşturduğunun belirlenmesi halinde, onay kuruluşu veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluş AİTM tip onayı belgesi veya AİTM uygunluk belgesi vermeyi reddedebilir.

AİTM onayı sırasında izlenecek işlemler

MADDE 7 –

(1) AİTM onayı sırasında izlenecek işlemler aşağıda belirtilmiştir.

a) 5 inci maddenin (b) bendine göre bir başvuru yapıldığı taktirde imalatçı onaylatılacak münferit araç için örneği bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V/A3’te verilmiş olan AİTM uygunluk belgesini düzenler ve tanıtım dosyasıyla birlikte onay kuruluşunun onayına sunar.

b) 5 inci maddenin (a) bendine göre bir başvuru yapıldığı takdirde onay kuruluşu, onaylanacak araç üzerinde araç tanıtım belgesinde bulunan, aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerini inceleyerek ve belgeleri kontrol ederek aracın orijinal tanıtım paketindeki ilgili bilgilere uygun olarak yapılmış olduğunu bütün ilgili yönetmelik şartları için teyit eder.

c) 5 inci maddenin (ç) bendine göre bir başvuru yapıldığı takdirde onay kuruluşu;

1) Birinci aşamada; tamamlanmamış araç için araç tanıtım belgesinde bulunan, aracın; aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerini inceleyerek ve belgeleri kontrol ederek, aracın orijinal tanıtım paketindeki ilgili bilgilere uygun olarak yapılmış olduğunu bütün ilgili yönetmelik şartları için teyit eder,

2) İkinci veya daha sonraki aşamalarda; aracın tamamlanma durumuna göre bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V’te belirtilen şartları sağladığını, araç tanıtım dosyasındaki detaylara ve ilgili yönetmeliklerin her birinin gerektirdiği teknik koşullara uygunluğunu teyit ve daha önceden alınmış onayı geçersiz kılacak şekilde değişiklik yapılıp yapılmadığını kontrol eder.

ç) Motorlu araçlar ve römorkları ile motosiklet ve mopedlerin münferit imalat ve tadilatlarında başvurular ancak imalatçı adına, aracı projelendiren, Bakanlık veya Bakanlık adına görevlendirilmiş kuruluşlarca yetki belgesi verilmiş makine mühendisleri tarafından yapılır. Yetkili mühendisler, imalatçı firmanın personeli veya Makine Mühendisleri Odası Büro Tescil Belgesi sahibi Serbest Mühendislik ve Müşavirlik Bürosu personelidir. Tarım veya orman traktörleri ile römorkları için ise başvurular, makine mühendisleri yanı sıra tarım makineleri dalında eğitim görmüş, Bakanlık veya Bakanlık adına görevlendirilmiş kuruluşlarca yetki belgesi verilmiş ziraat mühendisleri tarafından da yapılabilir. Bu durumda, yetkili ziraat mühendisleri, imalatçı firmanın personeli veya Ziraat Mühendisleri Odası Büro Tescil Belgesi sahibi Serbest Mühendislik ve Müşavirlik Bürosu personelidir.

d) Bu Yönetmeliğin ekleri Yönetmelik kapsamındaki araçlarda zorunlu olarak uygulanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tescil ve Trafiğe Çıkma, Alternatif İşlemler

Tescil ve trafiğe çıkma

MADDE 8 –

(1) Bu Yönetmeliğe göre tek tek onaylanmış yeni araçların tesciline veya trafiğe çıkmasına, sadece onay kuruluşu veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluş tarafından tasdik edilmiş uygunluk belgeleri taşımaları halinde izin verilir. Tamamlanmamış araçların sürekli tescillerine ve trafiğe çıkmalarına tamamlanmadıkları sürece izin verilmez. Seri imalat nedeni ile AİTM onayı olan araçlar, imalatçı firmanın düzenleyeceği uygunluk belgesi ile tescil edilirler. Tadilatlar yasal süre içerisinde aracın kayıtlarına, bu Yönetmelik uyarınca verilen seri tadilat veya tadilat uygunluk belgelerine göre işlenir.

Onay kuruluşunca yapılabilen işlemler

MADDE 9 –

(1) Özgün niteliklerinden dolayı, bir veya daha fazla sayıda ilgili yönetmeliğin bir veya daha fazla şartına uyması mümkün olmayan, ileri teknoloji ve kavramları bünyesinde bulunduran araçlar için, imalatçının talebi üzerine onay kuruluşu araca ait özgün niteliklerin açıkça belirtildiği bir uygunluk belgesi verebilir.

(2) Ordu hizmetleri için kullanılan taktik araçları, iş makineleri, sivil savunma ve kamu düzenini korumakla görevli birimler tarafından kullanılmak üzere imal edilen özel maksatlı araçlar, tutuklu ve 5

hükümlü taşımaya mahsus cezaevi araçlarının tahsis edilen hizmet dışında kullanılması veya üçüncü şahsa devri halinde, kullanıcıdan aranacak şartlar, onay kuruluşu tarafından belirlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Düzenleme yetkisi

MADDE 10 –

(1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili her türlü alt mevzuat düzenlemelerini yapmaya yetkilidir.

Muafiyet

MADDE 11 –

(1) İtfaiye araçları ve azami hızı 25 km/saat’in üzerinde olan yol süpürme araçları yapıları ve işlevleri itibarı ile bu Yönetmeliğin çeşitli hükümlerinden veya tamamından muaf tutulabilir. Muafiyet kararı onay kuruluşu tarafından verilir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 12 –

(1) 21/10/2004 tarihli ve 25620 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Atıflar

MADDE 13 –

(1) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesi ile yürürlükten kaldırılan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğe yapılmış olan atıflar, bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.

“Sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araçlar

EK MADDE 1 – (1) M ve N kategorisi motorlu araçların, seri tadilat üreticileri veya temel araç imalatçısı tarafından seri tadilat yolu ile sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araca dönüştürülmesinde ve bu elektrikli araçların ve hibrit motorlu araçların imalinde bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek I, Ek IV, Ek VII ve Ek XI’in ilgili maddeleri uygulanır.

(2) Motorlu araçların sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araca dönüştürülmesinde orijinal temel aracın imalatçısı hariç, münferit tadilat yapılamaz. Temel aracın imalatçısı sadece kendi imal ettiği araçların münferit tadilatını yapabilir. Münferit tadilat durumunda da, birinci fıkrada belirtilen eklerde yer alan maddelerin hükümleri uygulanır.

Kalite sistemi

EK MADDE 2 – (1) Seri tadilat ve tadilat seti üreticileri, güncel TS ISO 16949 veya TS EN ISO 9001 standardına uygun kalite sistemine sahip olmalıdır.

(2) Eğer kalite sistem belgesi yoksa, kalite sistemini gösterir bilgi ve belgeler aranır. Bu durumda firma denetlenir ve sistemin uygunluğunun tespitinde güncel TS EN ISO 9001 belgesi için izlenen prosedür tatbik edilir. Bu denetim, anılan standart kapsamında belgelendirme denetimi olarak kabul edilemez.”

Kazanılmış haklar

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgililerce alınmış tip onayları ve seri tadilat onaylarına ilişkin kazanılmış haklar saklıdır.

Yürürlük

MADDE 14 –

(1) Bu Yönetmelik 1/1/2009 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 15 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.

Ek I

GENEL TANIMLAR

1- ARAÇ KATEGORİLERİ

1.1

- L Kategorisi Araçlar: 4’ten az tekerleği bulunan motorlu araçlardır.

1.1.1-

L1 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50cm3 den az veya eşit ve yapısı bakımından azami hızı 45 km/h’ı geçmeyen 2 tekerlekli motorlu araçtır. 6

1.1.2-

L2 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50 cm3’den az veya eşit ve yapısı bakımından azami hızı 45 km/h’ı geçmeyen 3 tekerlekli motorlu araçtır.

1.1.3-

L3 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50 cm3’den büyük ve yapısı bakımından azami hızı 45 km/h’ı geçen 2 tekerlekli motorlu araçtır.

1.1.4-

L4 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50 cm3’den büyük, yapısı bakımından azami hızı 45 km/h’den fazla ve (ABOD) eksenine göre asimetrik olarak yerleştirilmiş 3 tekerlekli motorlu araçtır.

1.1.5-

L5 kategorisi araçlar: Silindir hacmi 50 cm3’den büyük, yapısı bakımından azami hızı 45 km/h’dan fazla, azami yüklü ağırlığı 1.000 Kg’ dan az veya eşit ve (ABOD) eksenine göre simetrik olarak yerleştirilmiş 3 tekerlekli motorlu araçtır.

1.1.6-

Elektrikli araçlarda akü hariç, yüksüz ağırlığı 350 kg’dan, azami tasarım hızı 45 km/h’den, kıvılcım ateşlemeli motorlarda silindir kapasitesi 50cm3’den ve azami net gücü 4kw’dan fazla olmayan hafif dört tekerlekli araçtır. Bu araçlar moped kapsamında değerlendirilir.

1.1.7-

Bu Ekin madde 1.1.6’sı dışında kalan elektrikli araçlarda akü hariç, yüksüz ağırlığı 400 kg’dan (eşya taşıma amaçlı olanlar 550 kg) ve azami net motor gücü 15 kW’dan fazla olmayan dört tekerlekli motosiklettir. Bu araçlar üç tekerlekli motosikletler kapsamında değerlendirilir.

1.2- M Kategorisi Araçlar

: En az dört tekerlekli, motorlu yolcu taşıma amaçlı araçlardır.

1.2.1

- M1 kategorisi araçlar: Sürücü dışında en fazla sekiz kişilik oturma yeri olan, yolcu taşımaya yönelik motorlu araçlardır.

1.2.2-

M2 kategorisi araçlar: Sürücü dışında sekizden fazla oturma yeri olan, yolcu taşımaya yönelik ve azami kütlesi 5 tonu aşmayan, motorlu araçlardır.

1.2.3-

M3 kategorisi araçlar: Sürücü dışında sekizden fazla oturma yeri olan , yolcu taşımaya yönelik ve azami kütlesi 5 tonu aşan, motorlu araçlardır.

1.3- N Kategorisi Araçlar

: En az dört tekerlekli , motorlu yük taşıma araçlarıdır.

1.3.1-

N1 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 3,5 tonu aşmayan, motorlu yük taşıma araçlarıdır.

1.3.2-

N2 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 3,5 tonu aşan, 12 tonu aşmayan, motorlu yük taşıma araçlarıdır.

1.3.3-

N3 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 12 tonu aşan, motorlu yük taşıma araçlarıdır.

1.3.4-

Bir yarı römorku veya merkezi dingilli römorku çekmek için tasarlanmış bir çekici araçta, aracın sınıflandırılmasında kullanılacak kütle; işler durumda çekicinin kütlesine, yarı römork veya merkezi dingilli römork tarafından çekici araca uygulanan azami statik düşey yüke tekabül eden kütle ve (uygulanabilirliği varsa) çekici araca yüklenebilecek azami kütlenin eklenmesiyle hesaplanır.

1.3.5-

Yolcu taşımak için belirlenmemiş özel araçların donatımları N Sınıfı araçlardaki gibi yük olarak kabul edilir.

1.4- O Kategorisi Araçlar:

Römorklar (yarı römorklar dahil).

1.4.1-

O1 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 0,75 tonu aşmayan römorklardır.

1.4.2-

O2 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 0,75 tonu aşan, 3.5 tonu aşmayan römorklardır.

1.4.3-

O3 kategorisi araçlar: Azami kütlesi 3,5 tonu aşan 10 tonu aşmayan römorklardır. 7

1.4.4-

O4 Kategorisi Araçlar: Azami kütlesi 10 tonu aşan römorklardır.

1.4.5-

Bir yarı römork veya merkezi dingilli römorkta, aracın sınıflandırılmasında kullanılacak azami kütle, çekici araca bağlı ve azami yükte iken, yarı römork veya merkezi dingilli römorkun dingili/dingilleri tarafından yere uygulanan statik düşey yüke tekabül eder.

1.5- Arazi tipi araçlar (G sembollü)

1.5.1-

N1 kategorisi araçlardan azami kütlesi 2 ton’u aşmayanlar ve M1 kategorisi motorlu araçlar, aşağıdaki koşullara uygun iseler, arazi tipi araç olarak kabul edilir:

- En az bir ön dingili ve en az bir arka dingili eşzamanlı tahrikli olarak tasarlanmış, bir dingilinin tahriki ayrılabilen araçlar dahil,

- En az bir diferansiyel kilit mekanizması veya buna benzer işleve de en az bir mekanizması varsa ve tek araç için hesaplanan %30’luk bir eğimi tırmanabiliyorsa.

Ek olarak, aşağıdaki 6 koşuldan en az beşini de yerine getirmesi gerekir:

-Yaklaşma açısı en az 25 derece olmalıdır.

-Uzaklaşma açısı en az 20 derece olmalıdır.

-Rampa açısı en az 20 derece olmalıdır.

-Ön dingil altında, alt açıklık en az 180 mm olmalıdır.

-Arka dingil altında, alt açıklık en az 180 mm olmalıdır.

-Dingiller arasında, alt açıklık en az 200 mm olmalıdır.

1.5.2-

N1 kategorisi araçlardan azami kütlesi iki tonu aşanlar ile N2 , M2 veya M3 kategorisi araçlardan azami kütlesi 12 ton’u aşmayanların arazi tipi araç sayılabilmesi için, bir dingilinin tahriki ayrılabilen araçlar dâhil olmak üzere, bütün tekerleklerinin eşzamanlı tahrikli olması veya aşağıdaki 3 koşulu yerine getirmesi gerekir:

- Bir dingilinin tahriki ayrılabilen araçlar dâhil, en az bir ön dingili ve en az bir arka dingili eşzamanlı tahrikli olarak tasarlanmış,

-En az bir diferansiyel kilit mekanizması veya buna benzer işlevde en az bir mekanizması olan,

-Tek araç için hesaplanan %25’lik bir eğimi tırmanabilen.

1.5.3-

M3 kategorisi araçlardan azami kütlesi 12 ton’u aşanlar ile N3 kategorisi araçların arazi tipi araç sayılabilmesi için bir dingilinin tahriki ayrılabilen araçlar dâhil olmak üzere ya tekerleklerinin eşzamanlı tahrikli olması veya aşağıdaki koşulları yerine getirmesi gerekir:

-Tekerleklerin en az yarısı tahrikli olan,

-En az bir diferansiyel kilit mekanizması veya buna benzer işlevde en az bir mekanizması olan,

-Tek araç için hesaplanan %25’lik eğimi tırmanabilen,

-Aşağıdaki altı koşuldan en az dördünü yerine getiren;

-Yaklaşma açısı en az 25 derece olmalıdır.

-Uzaklaşma açısı en az 25 derece olmalıdır.

-Rampa açısı en az 25 derece olmalıdır.

-Ön dingil altında, alt açıklık en az 250 mm olmalıdır.

-Arka dingil altında alt açıklık en az 250 mm olmalıdır.

-Dingiller arasında alt açıklık en az 300 mm olmalıdır.

1.6- R Kategorisi Araçlar

: Tarım ve ormancılıkta kullanılan römorklardır.

1.7- S Kategorisi Araçlar

: Tarım ve ormancılıkta kullanılan ve traktör tarafından çekilen tarım alet ve makineleridir.

1.8- T Kategorisi Araçlar

: Tarım ve orman traktörleridir. 8

2- BOYUTLAR

2.1- Azami Uzunluklar:

• Otobüsler hariç diğer motorlu araçlar ................................ 12,00 metre

• Römork .................................................................................. 12,00 metre

• Mafsallı (körüklü) otobüs ....................................................... 18,75 metre

• İki dingilli otobüs .................................................................. 13,50 metre

• Üç ve daha fazla dingilli otobüs ............................................. 15,00 metre

2.2 –Azami genişlikler:

M

2, M3, N1, N2, N3, O1, O2, O3, O4 kategorisi araçlarda; 2.55 m.

2.2.1

Frigorifik araç üst yapıları, yan duvar kalınlıklarının izolasyonlu olarak en az 45 mm olması koşulu ile 2,60 metre genişlik istisnasından yararlanabilirler.

2.2.2

- Özellikle tarım işlerinde kullanılmak için imal edilmiş araçlar, yol bakım araçları, kurtarıcı araçlar ve itfaiye araçlarında azami genişlik: ..................................................................3,05 metredir.

2.2.3-

Belediyelere ait troleybüslerin azami genişliği: .......................2,65 metredir.

2.3-

M1 kategorisi için 29/5/2002 tarihli ve 24769 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan M1 Sınıfı Motorlu Araçların Kütleleri ve Boyutları İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde (92/21/AT) belirtilen ölçüler uygulanır.

2.4-

L kategorisi için 22/11/2002 tarih ve 24944 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Kütleleri ve Boyutları İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde (93/93/AT) belirtilen ölçüler uygulanır.

2.5-

R, S ve T kategorileri için 25/6/2003 tarihli ve 25149 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tekerlekli Tarım veya Orman Traktörlerinin Bazı Aksamları ve Karakteristikleri İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde (89/173/AT) belirtilen ölçüler uygulanır.

2.6-

Sökülebilen üstyapılar ve standartlaştırılmış yük elemanları, örneğin konteynerler, bu Ekin madde 2.1, madde 2.8, madde 2.9, madde 2.10 ve madde 2.11’de tanımlanan boyutlara dahil edilir.

2.7-

Otobüslerde, azami uzunluklar, kayak kutusu veya sökülebilir ilave bagaj yeri gibi eklentiler ile aşılamaz.

2.8-

Hareket halindeki herhangi bir motorlu araç veya araç katarı, dış yarıçapı 12,50 metre ve iç yarıçapı 5,30 metre olan bir dairesel alan içerisinde dönebilmelidir. Araçların uyması gereken şartlar 18/4/2003 tarihli ve 25082 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Römorklarının Bazı Sınıflarının Kütle ve Boyutları İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/27/AT) Ek I’de belirtilmiştir.

2.9-

Beşinci teker king pin ekseni ile yarı-römork arkası arasındaki en fazla uzunluk 12,00 metredir.

2.10-

Katarın boyuna eksenine paralel olarak ölçülen, kamyonun kasasının kabinin arkasında kalan en ön dış noktası ile römork kasasının en dış arka noktası arasındaki mesafeden, kamyonun en arkası ile römorkun en önü arasındaki mesafe düşülerek bulunan en fazla mesafe 15,65 metredir.

2.11-

Katarın boyuna eksenine paralel olarak ölçülen, kamyonun kasasının kabinin arkasında kalan en ön dış noktası ile römork kasasının en dış arka noktası arasındaki en fazla mesafe 16,40 metredir. 9

2.12-

Bir motorlu aracın (M1, N1 hariç) arka dingili ve bir römorkun (yarı römork hariç) ön dingili arasındaki mesafe 3,00 metreden az olamaz.

2.13-

Dingil Uzaklığına Bağlı Olarak İzin Verilen Azami Ağırlık

Dört dingilli bir motorlu aracın izin verilen azami ağırlığı, aracın en ön ve en arka dingillerinin arasındaki mesafenin her metresi için beş ton olarak hesaplanan değeri aşamaz.

2.14-

Yarı-römorklarda king pin ekseni ile yarı römorkun önündeki herhangi bir nokta arasında ölçülen yatay mesafe 2,04 metreyi aşamaz.

2.15

Azami yükseklik 4 metreyi geçemez.

3- KÜTLELER

3.1 - Araç Katarı Oluşturan Araçlar

3.1.1-

İki dingilli römorklar ........................................................................ 18 ton

3.1.2-

Üç dingilli römorklar ....................................................................... 24 ton

3.2- Motorlu Araçlar

3.2.1-

İki dingilli motorlu araçlar ....................................................................... 18 ton

3.2.2-

Üç dingilli motorlu araçlar ....................................................................... 25 ton

Tahrikli dingilin, çift lastikle ve havalı süspansiyon sistemi ile veya 97/27/AT Yönetmeliğinde tanımlandığı gibi eşdeğer kabul edilen bir süspansiyon sistemi ile donatılmış olduğu veya her bir tahrikli dingilin çift lastikli olduğu ve her bir dingilin azami ağırlığının 9,5 tonu aşmadığı durumlarda 26 tondur.

3.2.3- Dört dingilli motorlu araçlar

İki dümenlenebilir dingile sahip dört dingilli motorlu araçlarda azami yüklü kütle,tahrikli dingilin, çift lastikle ve havalı süspansiyon sistemi ile veya 97/27/AT Yönetmeliğinde tanımlandığı gibi eşdeğer kabul edilen bir süspansiyon sistemi ile donatılmış olduğu veya her bir tahrikli dingilin çift lastikli olduğu ve her bir dingilin azami ağırlığının 9,5 tonu aşmadığı durumlarda 32 tondur

3.2.4-

Üç Dingilli Mafsallı Otobüsler ......................................................................... 28 ton

3.3- T Kategorisi Dışındaki Araçların İzin Verilen Azami Dingil Kütleleri (ton olarak)

3.3.1-

Tek dingiller

Tek tahriksiz dingil ..................................................................................................... 10 ton

3.3.1.1-

Tahrikli Dingil ........................................................................................ 11,5 ton

3.3.2-

Römorkların ve Yarı-Römorkların İki Dingilli Aks Grupları

Eğer dingiller arasındaki mesafe (d) aşağıdaki gibi ise, her bir iki dingilli aks grubunun dingil ağırlıkları toplamı aşağıdakileri aşmamalıdır:

3.3.2.1-

1,0 metreden küçük ise (d < 1,0) .......................................................

 

3.3.2.2-

1,3 metreden küçük fakat 1,0 metreden büyük veya eşit ise (1,0 ≤ d < 1,3) 16 ton

3.3.2.3-

1,8 metreden küçük fakat 1,3 metreden büyük veya eşit ise (1,3 ≤ d < 1,8) 18 ton

3.3.2.4-

1,8 metre veya daha fazla ise (1,8 ≤ d) ...................................................... 20 ton

3.3.3-

Römork ve Yarı-Römorkların Üçlü Dingilleri

Eğer dingiller arasındaki mesafe (d) aşağıdaki gibi ise, her bir üç dingilli aks grubunun dingil ağırlıkları toplamı aşağıdakileri aşmamalıdır:

 

3.3.3.1-

1,3 metre veya daha az ise (d ≤1,3) ........................................................... 21 ton <